Het vredesproces in het Midden-Oosten: tijd voor een andere strategie?

Gisteren, 19 september, openden de Verenigde Naties hun Algemene Vergadering, de jaarlijkse samenkomst van alle landen die lid zijn van de VN. De editie van dit jaar belooft speciaal te worden, en dat heeft alles te maken met de toespraak die de Palestijnse president Abbas op 23 september zal houden. Daar zal hij het Palestijns lidmaatschap van de VN ("lid nummer 194") op tafel leggen. Als het hem lukt om in de Algemene Vergadering voldoende landen achter zich te verzamelen (en daar ziet het wel naar uit, want al meer 140 landen hebben al positief gereageerd), dan zou deze wanhoopskreet Palestina internationaal-juridisch in een sterkere positie kunnen plaatsen om zo de jarenlange impasse te helpen doorbreken.
 
Maar zoals algemeen bekend staan tussen droom en daad wetten in de weg en (vooral) veel praktische bezwaren.
 
Europa, de grootste donor in de Palestijnse gebieden en al jarenlang - via talrijke officiële verklaringen althans - pleitbezorger van een leefbare onafhankelijke Palestijnse staat,  is hopeloos verdeeld over het voorstel. Landen als Duitsland, Nederland, Italië en Tsjechië wijzen de multilaterale aanpak via de VN resoluut af. Frankrijk en het VK wachten af, terwijl enkel Spanje zich recent uitsprak voor de erkenning van de Palestijnse staat. Sinds mei heeft de EU spreekrecht tijdens de Algemene Vergadering, maar dat zal een dooie mus blijven. De speelruimte voor een eengemaakt Europees standpunt is daarvoor gewoon nihil. En om dat te camoufleren heeft de Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlands Beleid van de EU, Catherine Ashton, eind augustus geprobeerd de Palestijnen te overtuigen om af te zien van het VN-initiatief.  Ook de laatste week herhaalde de EU dat vredesgesprekken de beste en enige manier zijn om het conflict tussen Palestijnen en Israëliërs op te lossen. Van een gemakkelijkheidoplossing gesproken...
 
Steun uit Amerikaanse hoek dan maar? Ook ondenkbaar. De oproep van president Obama tijdens de Algemene Vergadering van vorig jaar voor een onafhankelijk Palestina slaan de VS in de wind. "Wij zullen de erkenning van Palestina blokkeren binnen de Veiligheidsraad",  is het Amerikaans standpunt. Change? Yes we can? Ik dacht het niet.
 
Kan de "Arabische Lente" Israël dan tot voorbeeld strekken? Helaas, ook daar. De diplomatieke relaties tussen Israël en Turkije zijn de afgelopen tijd tot een minimum gezakt na het "VN-Palmerapport" over de Gaza Flotilla. En de gevolgen van de regimewissel in Egypte beïnvloeden langzaam maar zeker de verhoudingen tussen beide landen, zeker na Israëls recente militaire actie in de Sinaïwoestijn en de aanval in Cairo op de Israëlische ambassade. Israel in het nauw dus, wat het niet inschikkelijker zal maken om te onderhandelen.
 
En toch, wie weet komt de oplossing uit onverwachte hoek. Hoewel de nederzettingenproblematiek maar blijft aanslepen - in 2010 zijn er meer dan 14.000 kolonisten bijgekomen waardoor de kans op een leefbare tweestatenoplossing steeds kleiner wordt en de kans op een binationale steeds groter - beweegt er in Israël zelf misschien wel wat. Het land kent sinds 14 juli de grootste protestgolf ooit voor meer sociale gelijkheid. Kan dit op termijn leiden tot een afzwakking van de dure illegale nederzettingenpolitiek in ruil voor een grotere focus op de binnenlandse sociale problemen? Is dit het begin van een strategische heroriëntatie binnen Israel zelf?
 
Tussen droom en daad: inderdaad nog een hele lange weg...