Hongaarse persvrijheid in het geding?

Het Hongaarse parlement keurde begin deze week "Europa's mogelijk strengste mediawet" goed, zo berichtte De Standaard. En inderdaad, de wet is niet van de poes. De Hongaarse mediaraad mag vanaf volgend jaar over alle mediapublicaties (publiek en privé, en zowel kranten, tv/radio als online) oordelen of ze "moreel en objectief'' berichten op last van hoge boetes. Bronnen moeten worden vrijgegeven als dit in het belang is van de "nationale veiligheid". Het zal ook wel geen toeval zijn dat die mediaraad volledig onder controle staat van de regeringspartij Fidesz.

De kritiek op de wet zwelt aan. Premier Viktor Orban zou de vrije pers muilkorven en van plan zijn een nieuwe dictatuur te  installeren. Volgens de OVSE is de nieuwe vorm van mediacontrole in Hongarije ongezien voor Europese democratieën. "Dit zal het vrije publieke debat fnuiken en het pluralisme de das omdoen. Zelfcensuur ligt op de loer."

Hongaarse kranten en tijdschriften gaven daarvan alvast een voorproefje. Ze drukten de laatste tijd witte voorpagina's af uit protest tegen de nieuwe maatregelen. Zelfs de Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft de Hongaarse regering gewaarschuwd voor schending van de "staatrechtelijke grondbeginselen in de omgang met de media". Met andere woorden, we gaan niet terug naar de onverkwikkelijke Oostbloktijd waar iedereen netjes in de pas liep.

En maar goed ook. Democratie is slechts mogelijk in een maatschappij waar het kan en misschien soms zelfs moét botsen. Zo gaat dat in de Europese Unie. Die Unie wordt geacht een waardengemeenschap te zijn waarin de vrijheid en de pluriformiteit van de media worden geëerbiedigd (artikel 11 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie). Een Hongaarse mediaraad die zelf iedere politieke pluriformiteit ontbeert en op basis van een vaag omschreven wettelijk kader torenhoge geldstraffen kan uitschrijven, hoort daar niet bij.

De machtsconcentratie in het Italiaanse perslandschap, waar premier Berlusconi een grote vinger in de pap heeft, is ook steeds voer voor kritiek. De Europese instellingen kunnen  maar beter snel nagaan welke maatregelen op korte termijn nodig zijn. Hongarije zal in de komende maanden met argusogen worden gevolgd, zeker omdat het op 1 januari de voorzittershamer van de EU overneemt. Als voorzitter heb je sowieso een bijzondere verantwoordelijkheid als gezicht van de Europese Unie. Maar welke geloofwaardigheid zal het voorzitterschap hebben als het een standpunt inneemt tegenover buitenlandse regimes als Zimbabwe of Wit-Rusland?

Hier zal nog een hartig woordje over worden gesproken binnen het Europees Parlement...